วีแกน คืออะไร? ต่างจากสไตล์การกินแบบ Plant Based Food อย่างไร

วีแกนคืออะไร
สารบัญบทความ
วีแกนคืออะไร

วีแกน คืออะไร? แล้วต่างจาก Plant based food อย่างไร? เป็นข้อสงสัยที่ติดค้างคาใจมือใหม่ที่พึ่งสนใจจะเริ่มกินวีแกนหรือมังสวิรัติอยู่ไม่น้อย เชื่อว่าหลายคนที่เข้าออกซุปเปอร์มาร์เก็ตอยู่บ่อยครั้งจะเห็นเมนูผักสดผักดองจนชินตา แต่เชื่อว่าหากคุณได้เห็นสินค้า packaging แปลกตาที่เขียนจ่าหน้าว่า “หมูกรอบจากพืช” ก็คงประหลาดใจว่ามันทำได้ด้วยเหรอ? จนบางคนที่กำลังวางแผนกินวีแกนอาจต้องถอยกรูดและหยุดคิดชั่วขณะ ทำอย่างไรดี?

ล่าสุดศูนย์วิจัยธนาคารกรุงไทยคาดการณ์ว่า Plant based food เป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งที่มีโอกาสเติบโตทางธุรกิจสูงถึง 4.5 หมื่นล้านบาทในไทย ซึ่งมีผลมาจากกระแสความต้องการที่เกิดขึ้นทั่วโลกมาพักใหญ่ภายใต้ปรัชญาชีวิตพื้นฐานอันลึกซึ้งที่อยู่คู่มนุษย์มายาวนาน จนอดฉงนสนเท่ห์กระแสความคิดที่เกิดขึ้นนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร?

ดังนั้น ทาง PrivateScience2017 จะมาช่วยสืบสาวเหล่ากอถึงต้นกำเนิด ความเป็นไป และข้อควรระวังที่สามารถเตรียมรับมือได้หากคุณจะเลือกเป็น ‘วีแกน’ จริง ๆ

วีแกน คืออะไร

วีแกน คืออะไร

วีแกน คือการกินอาหารแบบหนึ่งที่เน้นผัก ผลไม้ และธัญพืชเป็นหลักโดยไม่มีเนื้อสัตว์หรือผลิตผลจากสัตว์เจือปนอยู่ เช่น นม (มาจากวัว) ไข่ (มาจากไก่) นอกจากนี้การบริโภคแบบวีแกนยังกินความถึงการเสพเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม เครื่องสำอาง หยูกยารักษาโรคที่ปราศจากเนื้อหนังมังสาของสัตว์อย่างสิ้นเชิง

อย่างไรก็ตาม บางคนสงสัยว่าเจ้าสิ่งที่เรียกว่า วีแกน (Vegan) มีที่มาที่ไปอย่างไร เราคงต้องย้อนความไปตั้งแต่เมื่อ 500 ปีก่อนคริสตกาล นักปรัชญากรีกนาม ไพธาโกรัส (Pythagoras) ริเริ่มแนวคิดจูงใจให้คนการุณย์ต่อสัตว์ทั้งปวงและเสนอเทรนด์การกินมังสวิรัติ (Vegetarian Diet) ซึ่งเป็นช่วงสมัยเดียวกันที่พระพุทธเจ้ากำลังถกปัญหากับสาวกในอีกซีกโลกหนึ่ง

กระทั่งถึงปี 1944 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายก่อนสิ้นสงครามโลกครั้งที่ 2 (ค.ศ. 1939 – 1945) ปรัชญาและอาหารการกินก็เริ่มเกาะเกี่ยวสัมพันธ์กันแน่นแฟ้นขึ้น Donald Watson ร่วมกับผู้บุกเบิกอีกหกคนเริ่มเกาะกลุ่มทุ่มเถียงและก่อกระแสการกินยุคใหม่ที่งดเว้นเนื้อ นมและน้ำผึ้ง ซึ่งส่งอิทธิพลให้คนรุ่นหลังหันมาตั้งแง่ทางปรัชญาสำหรับดำรงชีพโดยไร้การแสวงหาผลประโยชน์จากการทรมานสัตว์

ข้อดีของการเป็นวีแกน

  • ได้รับสารอาหารที่มีโพแทสเซียม แมกนีเซียม เหล็ก วิตามินและกากใยสูง ซึ่งป้องกันโรค บำรุงเลือด และช่วยขับถ่ายสะดวก
  • ช่วยลดไขมันสะสมส่วนเกิน ซึ่งส่งผลให้ค่าดัชนีมวลกาย (IBM) ไม่เกินอัตราเสี่ยงโรคอ้วน
  • ลดระดับน้ำตาลและคอลเลสเตอรอลในเลือด โดยงานศึกษาทางการแพทย์จาก George Washington University School of Medicine เมื่อปี 2006 ได้พิสูจน์และยืนยันว่ากว่า 43% ของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เน้นกินวีแกนมีระดับน้ำตาลในเลือดต่ำกว่า เมื่อเทียบกับอีกกลุ่มที่กินอาหารตามคำแนะนำของ The American Diabetes Association (ADA)
  • กันความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน โรคไตและโรคหัวใจ จากงานศึกษาทางการแพทย์หลายชิ้นพบว่าผู้ป่วยเบาหวานที่กินโปรตีนพืช (Plant Protein) เป็นประจำช่วยลดภาระการทำงานหนักของไตได้เป็นอย่างดี อย่างไรก็ตาม

*Tip

แม้การกินวีแกนจะให้ประโยชน์ที่หลากหลาย ทว่ายังมีข้อจำกัดเรื่องการได้รับสารอาหารที่ไม่ครบถ้วน ซึ่งบางครั้งเราพบว่าพืชผักทดแทนสารอาหารในระดับที่น้อยกว่าเนื้อสัตว์และปลาทะเล จนในบางครั้งเราอาจบาลานซ์ร่างกายไม่ทันการจนต้องพึ่งอาหารเสริมช่วยเติมเต็มระดับที่ขาดหาย นอกจากนี้การวัดค่า IBM ที่เกินระดับที่พอเหมาะใช้ไม่ได้กับกรณีนักกีฬาและนักเพาะกายที่มีกล้ามเนื้อเป็นสัดส่วนส่วนใหญ่ของน้ำหนักตัว

อาหารมังสวิรัติ

วีแกน ต่างจากกลุ่มมังสวิรัติมากไหม

เมื่อเทียบกันแล้ว กลุ่มมังสวิรัติยังผ่อนปรนให้เราได้กินนมและไข่ได้บ้าง หากผู้บริโภคไม่เน้นงดเว้นแบบเคร่งครัดมาก ซึ่งการกินมังสวิรัติแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ แบบเคร่งครัด ประเภทดื่มนม และประเภทดื่มนมและกินไข่

แฮมเบอร์เกอร์มังสวิรัติ

Plant Based food ก้าวล้ำอีกขั้นของเทรนด์กินผัก

Plant Based food เป็นเทรนด์อาหารรักษ์สุขภาพที่มาแรงอย่างมากนับตั้งแต่ช่วงปลายปีที่ผ่านมา และเมื่อผู้คนหันมาให้ความสำคัญกับ Sustainability หรือแนวโน้มสไตล์การใช้ชีวิตแบบยั่งยืนตอบโจทย์คนรุ่นใหม่ ก็ยิ่งกระพือให้ตลาดอาหารประเภทนี้ขยายใหญ่โตขึ้นเรื่อย ๆ พร้อมกับงานวิจัยใหม่มากมายที่เพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว อย่างไรก็ตาม เรามารู้จักกันก่อนว่าที่จริงแล้วมันคืออะไรกันแน่

Plant based food หรือ Plant based meat คืออาหารแปรรูปชนิดหนึ่งซึ่งประกอบด้วยผัก ผลไม้ ธัญพืช และสมุนไพรเป็นส่วนใหญ่ ทั้งนี้อาจมีเนื้อสัตว์เจือปนอยู่ด้วยเล็กน้อยหรือปราศจากโดยสิ้นเชิง จะบอกว่าสิ่งเหล่านี้เสมือนเป็น ‘เนื้อปลอม’ ก็คงไม่ผิดนัก เพราะมีรูปลักษณ์และสัมผัสนุ่มละมุนละม้ายกันทุกอย่าง

แต่ที่ดึงความสนใจได้ดีคือ โปรตีนจากพืช ซึ่งลดอัตราก่อโรคได้มากมาย ไม่ว่าจะว่าสิ่งนั้นจะเป็นโรคหัวใจ ความดันเลือดสูง หรือโรคมะเร็งก็ตาม การเปลี่ยนมากินอาหารชนิดนี้นอกจากจะลดไขมันอิ่มตัว ยังเพิ่มใยอาหารและสารพฤกษเคมี (Phytochemical) เพื่อช่วยให้ระบบขับถ่ายสะดวก

แม้ว่า Plant based meat จะช่วยให้การบริโภคของเหล่ามังสวิรัติสะดวกขึ้น ทว่าสำหรับวีแกนก็ยังมีข้อควรระวัง หากกฎของวีแกนคือการยึดหลักตายตัวว่าจะไม่บริโภคเนื้อสัตว์หรือผลิตผลที่มาจากเนื้อสัตว์ นั่นก็แปลว่าองค์ประกอบของอาหารที่ว่านี้จะต้องปราศจากเนื้อสัตว์อย่างแน่แท้

และหากนำสภาพความเชื่อหรือความคิดทางจิตวิญญาณประกอบการพิจารณา จะพบว่ารูปลักษณ์ที่เป็นเนื้อสัตว์มีผลทำให้วีแกนบางกลุ่มไม่อาจฝืนบริโภคเข้าไปได้ เนื่องจากรูปลักษณ์เสมือน ก็คือตัวแทนการไม่อาจระงับความอยากแสวงหาประโยชน์จากสัตว์ที่ไหลพล่านในกายหยาบ ซึ่งผิดหลักประสงค์การกินแบบวีแกนแต่เนิ่นนานมา

วีแกน คือ

ข้อเสียเมื่อเลือกเป็นวีแกน

เป็นไปไม่ได้ว่าการกินวีแกนจะมีแต่ข้อดีเสมอไป เฉกเช่นเดียวกับการกินคีโต ที่เราพูดถึงกันคราวที่แล้ว นอกจากวีแกนจะให้สารอาหารที่ไม่ครบถ้วนในระดับที่พอดีแล้ว ยังมีข้อเสียเปรียบอื่นที่เราควรรู้ก่อนตัดสินใจรับความเสี่ยงของการเป็น ‘วีแกน’ กัน

1.ขาดวิตามินบำรุงสมอง

หากคุณครางออกมาว่า ไม่ได้ล้อเล่นกันใช่ไหม บางทีคำว่า ใช่ ก็เป็นคำตอบเดียวที่เราให้ได้ ณ ตอนนี้ โดยเฉพาะหากคุณตัดแหล่งอาหารที่อุดมด้วยวิตามิน B12 อย่างเนื้อสัตว์ไปแล้ว สิ่งแรกที่เกิดขึ้นกับคุณคือสมองของคุณจะขาดความกระปี้กระเปร่า หลงลืมง่าย และรับรู้สิ่งรอบข้างได้ช้าลง เนื่องจากวิตามินวิตามิน B12 เป็นสารอาหารสำคัญที่คอยบำรุงเซลล์ประสาทร่วมกับกระตุ้นการสร้างเซลล์เม็ดเลือดแดง

นอกเหนือจากนั้นหากคุณงดเว้นกินเนื้อปลาและอาหารทะเลอื่น ๆ ก็ย่อมขาดแคลนกรดไขมันบำรุงสมองและจอประสาทตาอีกหนึ่งตัวอย่าง Omega 3 ไปด้วย แน่นอนว่าโอเมก้า 3 ซึ่งประกอบด้วย ALA, DHA และ EPA ยังมีดีอย่างอื่นที่ช่วยลดระดับคอลเลสเตอรอลและเพิ่มอัตราแข็งตัวของเลือดขณะได้รับบาดเจ็บ

อย่างไรก็ตาม อุปสรรคระหว่างการเป็นวีแกนก็มีทางแก้ การเลือกดื่มนมที่สกัดจากธัญพืช เช่น นมถั่วเหลือง นมข้าวโอ๊ต นมข้าวโพด นมอัลมอนด์ ร่วมกับการกินอาหารเสริมอย่าง Bragg Nutritional Yeast ย่อมช่วยคุณให้ได้รับวิตามิน B12 ในระดับ 2.4 ไมโครกรัม (mg) ต่อวันตามที่ The National Institutes of Health กำหนดไว้สำหรับผู้ใหญ่ และยิ่งหากคุณต้องการอยากทดแทนโอเมก้า 3 โดยไม่อยากกินเนื้อสัตว์จริง ๆ การบริโภคน้ำมันจากพืชและแพลงก์ตอนพืชก็เป็นเทรนด์ทางออกแห่งยุคสมัยใหม่ที่ตอบโจทย์ได้ดียิ่ง

2.เกิดภาวะจุกเสียดและท้องอืด

แม้ว่าอาหารจำพวกพืชผักธัญญาหารที่มีกากใยสูงจะช่วยให้ขับถ่ายสะดวก ทว่าอาการจุกเสียดด้วยแก๊สกระเพาะและลำไส้ร่วมกับอาการท้องอืดย่อมเป็นเหรียญอีกด้านที่เกิดขึ้นควบคู่กันในช่วงแรกเมื่อเริ่มเป็นวีแกน อย่างก็ตาม ปัญหาเหล่านี้จะหมดไปหลังผ่านพ้นเดือนแรก และเพื่อให้อาการที่เกิดขึ้นระหว่างนั้นบรรเทาลง การกินขิง จิบชาสมุนไพรและออกกำลังกายเป็นประจำจะช่วยเซฟคุณได้เยอะเลย

3.ขาดอิสระการกินตามใจอยาก

ส่วนสุดท้ายที่ต้องเผชิญคือทางเลือกการกินมีไม่มากนัก และยากอย่างมากหากคุณจะแหกคอกไปสังสรรค์สังคมกันในร้านอาหารทั่วไปที่เน้นเมนูเนื้อสัตว์เป็นตัวหลัก การกินข้าวนอกบ้านจึงเป็นไปได้ยาก และมันจะยากยิ่งขึ้นเมื่อนานวันเข้าคุณเริ่มควบคุมความอยากตัวเองไม่ได้ และเกิดยอมแพ้กับเมนูจำเจที่คุณต้องพบเจอเป็นประจำ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้แผนที่เคยทำได้ลุล่วงในทุกวันปลาสนาการไปกับตา นับแต่คุณหยิบเนื้อเข้าปาก

วีแกน คืออะไร

แหล่งอ้างอิง