Zinc แร่ธาตุมหัศจรรย์ ต้องการน้อยแต่ขาดไม่ได้

Zinc ประโยชน์
สารบัญบทความ
Zinc ประโยชน์

ร่างกายของคนเราจะดำรงอยู่ได้อย่างแข็งแรง ต้องอาศัยสารอาหารและแร่ธาตุต่าง ๆ ในการหล่อเลี้ยงชีวิต โดยเฉพาะกับแร่ธาตุที่มีอยู่มากมาย แต่ละอย่างนั้นล้วนมีความสำคัญไม่มากไม่น้อยไปกว่ากัน

หนึ่งในนั้นคือ “Zinc” หรือ “สังกะสี” แร่ธาตุที่ร่างกายต้องการเพียงเล็กน้อย แต่กลับมีความสำคัญกับสุขภาพอย่างมาก

รู้จักกับ Zinc 

Zinc หรือสังกะสี เป็นแร่ธาตุที่จัดอยู่ในกลุ่มแร่ธาตุที่ร่างกายต้องการในปริมาณน้อยแต่ก็ขาดไม่ได้ พบได้ในเซลล์ทั่วร่างกาย เช่น ในเซลล์เม็ดเลือดแดงและเม็ดเลือดขาวพบได้จำนวนมาก กระดูก กล้ามเนื้อ และผิวหนัง

ซึ่งที่น่าสนใจก็คือ ร่างกายไม่มีที่กักเก็บสำรอง Zinc ดังนั้นจึงจำเป็นต้องรับ Zinc อย่างต่อเนื่อง

แหล่งอาหารที่พบ

อาหารที่มี zinc
แหล่งอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุสังกะสี

Zinc พบได้ทั่วไปในอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ อาหารทะเล โดยเฉพาะหอยนางรม ตับ รวมถึงอาหารจำพวกธัญพืชและพืชบางชนิด อย่างเมล็ดฟักทอง จมูกข้าวสาลี ถั่ว กระถิน แต่จะพบในผักและผลไม้ได้น้อย ร่างกายไม่สามารถดูดซึมได้ดีนัก เพราะในผักผลไม้จะมีใยอาหารและสารไฟเตต ซึ่งจะไปจับกับ Zinc ทำให้ร่างกายดูดซึมได้น้อยลง

Zinc สำคัญต่อใครบ้างและมีประโยชน์อย่างไร

อย่างที่กล่าวไปในตอนต้น แม้ว่า Zinc จะต้องการในปริมาณที่น้อยเมื่อเทียบกับแร่ธาตุอื่น ๆ แต่ก็มีความจำเป็นอย่างมาก อันที่จริงแล้ว Zinc จำเป็นสำหรับทุกคน แต่หากอธิบายให้ละเอียดมากขึ้นได้ดังนี้

  • ผู้ชาย : ด้วยความที่อวัยวะที่มีปริมาณ Zinc มากที่สุด คือ ต่อมลูกหมาก และ

ในเซลล์อสุจิจะมีความต้องการ Zinc มากขึ้นในช่วงร่างกายเจริญเติบโต ซึ่งผู้ชายมีโอกาสสูญเสีย Zinc ได้มากกว่าผู้หญิง ทั้งจากเหงื่อในการออกกำลังกายและการหลั่งอสุจิ

หากขาด Zinc มาก ๆ จะทำให้ความต้องการทางเพศลดลง และมีโอกาสเป็นหมันรวมถึง ลดความเสี่ยงที่จะเกิดโรคต่อมลูกหมากโต

  • ผู้หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร : Zinc ส่วนช่วยให้ทารกในครรภ์เจริญเติบโตได้

อย่างสมวัย พัฒนาเซลล์สมองของเด็ก และเพิ่มภูมิคุ้มกันให้กับคุณแม่

  • ผู้สูงอายุ : จะมีภูมิคุ้มกันที่อ่อนแอและมีการดูดซึมอาหารที่ลดลง Zinc จึงไปช่วย

เพิ่มจำนวนเม็ดเลือดขาว กระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันให้ดีขึ้น

  • ผู้ที่อยู่ในภาวะเครียด : Zinc จะช่วยลดระดับ “คอร์ซิซอล (ฮอร์โมนแห่ง

ความเครียด)” ทำให้ร่างกายทำงานได้อย่างมีสมดุล

  • ผู้ที่เสียเหงื่อมาก : เวลาที่เหงื่อออกมาก จะทำให้ร่างกายอ่อนล้า ซึ่ง Zinc จะ

ออกมาพร้อมกับเหงื่อ จึงต้องทานเพื่อทดแทนที่เสียไป

นอกจากนี้ Zinc ยังช่วยย่อยคาร์โบไฮเดรต ให้ร่างกายนำไปใช้งานได้ง่ายขึ้น อีกทั้งยังช่วยให้เซลล์สามารถนำวิตามินเอไปใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น ทำให้เซลล์ผิวหนังที่เกิดใหม่มีความสมบูรณ์ สร้างความสมดุลของผิวหนังให้เป็นปกติ และช่วยป้องกันปัญหาสิวที่มีสาเหตุมาจากการอุดตันของไขมันได้อีกด้วย

อาหารเสริม zinc
อาหารเสริม zinc เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง สำหรับผู้ที่ต้องการความสะดวกในการทาน

Zinc ทานอย่างไรให้เกิดประโยชน์สูงสุด

เราปฏิเสธไม่ได้เลยว่าการทานที่มากหรือน้อยเกินไป ย่อมส่งผลเสียต่อร่างกาย ซึ่งสำหรับผู้ใหญ่ควรได้รับปริมาณ Zinc ที่พอเหมาะ 12-15 มิลลิกรัมต่อวัน

ส่วนผู้หญิงให้นมบุตรแนะนำ 15 มิลลิกรัมขึ้นไป และปริมาณสูงสุดที่แนะนำอยู่ที่ 40 มิลลิกรัมต่อวันเท่านั้น โดยสามารถทานได้ทุกเวลา โดยเฉพาะช่วงท้องว่าง ก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง หรือหลังอาหาร 2-3 ชั่วโมง

แต่ข้อควรระวังคือ การทานร่วมกับอาหารหรือยาบางชนิด อาจส่งผลต่อการดูดซึมของ Zinc ลดลงได้ ดังนั้นควรทาน Zinc ให้ทิ้งช่วงห่างจากยาหรืออาหารเสริมอื่น ๆ ประมาณ 2-3 ชั่วโมง ก็จะทำให้ร่างกายดูดซึม Zinc ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้ง Zinc ยังทำงานร่วมกันได้ดีสุด กับวิตามินเอ แคลเซียม และฟอสฟอรัส

ข้อควรระวังในการทาน 

สิ่งสำคัญในการทาน Zinc ให้เกิดประโยชน์ต่อร่างกาย คือการทานในปริมาณที่พอเหมาะ และการทานควบคู่กับอาหารและยาบางชนิดอาจมีปฏิกิริยาต่อ Zinc ได้แก่

  • ยาปฏิชีวนะ

Zinc อาจไปลดปริมาณและประสิทธิภาพของยาปฏิชีวนะบางตัวที่ร่างกายดูดซึมได้ เช่น ไซโปรโฟลซาซิน (ยารักษาการติดเชื้อแบคทีเรียจากทางเดินหายใจ), นอร์โฟลซาซิน (ยารักษาการติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ, หนองใน) จึงควรทาน Zinc อย่างน้อย 1 ชั่วโมง หลังการทานยาปฏิชีวนะ

  • เพนิซิลลามีน (Penicillamine)

เป็นยาที่ใช้รักษาโรคข้อรูมาร์ติก หากทานร่วมกันกับ Zine จะทำให้ Zinc ไปลดปริมาณการดูดซึมของยาตัวนี้ และลดประสิทธิภาพของยาอีกด้วย

  • อะมิโลไรด์ (Amiloride)

เป็นยาขับปัสสาวะ เพื่อกำจัดน้ำส่วนเกินของร่างกาย แต่ในขณะเดียวกันอะมิโลไรด์ยังสามารถไปเพิ่มปริมาณ Zinc ในร่างกายได้ด้วย ดังนั้นการทาน Zinc ร่วมกับยาตัวนี้ จึงควรระวังว่าปริมาณ Zinc ในร่างกายจะมากเกินไป

อันตรายจากการได้รับปริมาณ Zinc มากเกินไป

Zinc ปริมาณที่ควรได้รับ

แม้ว่า Zinc จะจำเป็นต่อร่างกายมากเพียงใด ก็ยังสามารถก่อให้เกิดโทษได้ หากรับในปริมาณที่ไม่เหมาะสม ก็จะทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ตามมาดังนี้

  • ระดับคอเลสเตอรอลเพิ่มมากขึ้น เสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด
  • คลื่นไส้ อาเจียน
  • ท้องเสีย
  • หากรับ Zinc ในปริมาณมากติดต่อกันเป็นเวลานาน จะทำให้เกิดโรคโลหิตจางจากการขาดทองแดง เพราะ Zinc จะไปลดการดูดซึมธาตุเหล็กและทองแดง
  • กล้ามเนื้อท้องเกิดอาการปวดเกร็ง
  • ท้องร่วง
  • ในผู้หญิงตั้งครรภ์ หากได้รับมากเกินไป จะเป็นเหตุให้ทารกในครรภ์พิการหรือเสียชีวิตได้
  • เสียชีวิต

แร่ธาตุเป็นสิ่งที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย หากเรารู้จักที่จะทานอย่างถูกต้อง ในปริมาณที่เหมาะสม ย่อมเกิดผลดีมากกว่าผลเสียอย่างแน่นอน อย่าง Zinc แม้ร่างกายจะต้องการในปริมาณที่น้อย แต่ไม่หมายความว่าจะขาดมันไปได้

สิ่งสำคัญคือควรทานอาหารที่หลากหลาย เพื่อให้ได้รับสารอาหารและแร่ธาตุที่เพียงพอ ก็จะสร้างสมดุลที่ดีให้กับร่างกาย

อ้างอิง